Cây tía tô với những công thức trị bệnh hữu hiệu

0
265
Cây tía tô với những công thức trị bệnh hữu hiệu

Cây tía tô được biết đến như một vị thuốc vàng có trong thành phần của nhiều bài thuốc từ Đông y đến Tây y được dân gian lưu truyền lại bấy lâu nay. Để áp dụng điều trị bệnh hiệu quả, chúng ta cần phải tìm hiểu thật kỹ về dược tính cũng như cách sử dụng cây tía tô sao cho phù hợp.

Tìm hiểu thông tin cơ bản về cây tía tô

Cây tía tô có đặc tính sinh trưởng và phát triển phù hợp với khí hậu của Việt Nam. Vậy nên hiện nay, loài thảo dược này được đưa vào canh tác với quy mô lớn tại rất nhiều vùng nông thôn của nước ta.

Thông tin chung về cây tía tô

cay-tia-to

  • Tùy thuộc vào từng vùng miền mà cây tía tô còn có các tên gọi khác như: tô diệp, tô ngạnh hay tử tô. 
  • Loại cây này thuộc họ hoa môi Labiatae giống như cây húng.
  • Tía tô được nghiên cứu là có nguồn gốc ở vùng núi Himalayas đến vùng Đông Nam Á.

Xem thêm:

Đặc điểm của cây tía tô

Đặc điểm thực vật học:

  • Cây tía tô là loại cây thảo, cao nhất khoảng 1 mét, thân có lông. 
  • Lá cây mọc chéo nhau, phiến lá đầu nhọn, mép hình răng cưa và thường có màu tím hoặc xanh lục tùy vào từng loại. 
  • Cây có hoa màu trắng hoặc tím nhạt mọc thành chùm dài khoảng hơn 10cm, mọc ở kẽ lá và đầu cành.
  • Quả nhỏ màu nâu.

Đặc điểm sinh thái:

  • Phân bố: Cây tía tô có tên khoa học là Perilla frutescens Lamiaceae. Chúng thường ít được trồng ở những nơi ẩm ướt do đặc tính của tía tô là không chịu được nước và chủ yếu phân bố trải dọc từ Ấn Độ sang Đông Á nhưng được đưa vào trồng phổ biến nhất là ở Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam.
  • Đặc điểm sinh trưởng và phát triển: Là loại cây dễ trồng, thu hoạch liên tục (có thể thu hoạch sau 2 tháng) mà lại thân thiện với môi trường (không phải sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật) nên cây tía tô hiện nay được canh tác ở nước ta với quy mô lớn.

Thành phần hóa học

  • Theo nghiên cứu khoa học, trong cây tía tô có chứa 0,55% là tinh dầu có thành phần: Dihydrocumin và Perillaldehyd. 
  • Riêng phần lá cây chiếm khoảng 0,2% lượng tinh dầu của cả cây và các chất như furan, ceton và hydrocacbon,… 
  • Đặc biệt, người ta cũng phát hiện ra rằng trong lá tía tô có chứa thêm một số thành phần đặc biệt giúp chống lại sự oxy hóa và kháng viêm.

3 tác dụng của lá tía tô mà bạn nên biết để có một sức khỏe khỏe mạnh

Là một loài thảo dược tự nhiên có chứa thành phần dược tính mạnh mẽ, cây tía tô đã và đang chứng minh được rất nhiều những công dụng tuyệt vời để chữa bệnh và cải thiện sức khỏe cho người dùng.

Lá tía tô trị mụn, làm trắng da

Cây tía tô trước nay thường được coi là một loại rau sống ăn kèm để làm tăng thêm hương vị cho món ăn. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của các nhà khoa học, trong lá tía tô có chứa 0,4% tinh dầu giúp kháng viêm và vitamin A,B,C có tác dụng làm cho da được trắng hồng tự nhiên. 

Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa được tìm thấy trong thành phần của lá tía tô cũng bảo vệ làn da khỏi các tia cực tím, làm chậm quá trình lão hóa, cung cấp sự hydrat hóa phục hồi làn da xỉn màu. Vậy nên, cây tía tô được chị em sử dụng rất nhiều để làm đẹp trị mụn và làm trắng da. 

cay-tia-to-1
Cây tía tô có công dụng trị mụn và làm trắng da hiệu quả

Chúng ta có thể thực hiện phục hồi làn da tổn thương do mụn như sau: 

  • Chuẩn bị một nắm lá tía tô rửa sạch để ráo nước và chút muối hạt trắng
  • Cho vào cối xay hoặc giã nhuyễn
  • Lấy một mảnh vải sạch vắt lấy phần nước pha với muối
  • Dùng bông tẩy trang hoặc bông y tế thấm hỗn hợp tía tô với muối ở trên để thoa lên mặt sau khi đã rửa mặt sạch sẽ.

Chế biến cây tía tô để dùng đều đặn như vậy hằng ngày để các vết mụn se lại. Bạn nên thực hiện vào buổi tối trước khi đi ngủ để các dưỡng chất có trong lá tía tô được thẩm thấu vào trong da và phát huy tác dụng.

Giải cảm bằng lá tía tô

Theo Đông y, cây tía tô rất nhiều dược tính để trị cảm bởi chúng có tính ấm, vị cay, có tác dụng làm ra mồ hôi, trừ cảm lạnh. Nước chiết xuất từ lá tía tô có tác dụng kích thích giãn mạch ngoài da, tiết mồ hôi để các tác nhân có hại gây suy yếu sức khỏe được thoát ra ngoài qua đường này.

cay-tia-to-2
Lá tía tô có tác dụng giải cảm

Y học cổ truyền có rất nhiều bài thuốc từ lá tía tô để chữa trị từng loại cảm như:

  • Cảm lạnh: Rửa sạch một nắm lá tía tô rồi thái nhỏ, cho vào ăn kèm với cháo nóng. Cách này giúp cơ thể đào thải chất độc qua hệ bài tiết bằng cách tiết mồ hôi.
  • Cảm cúm: Cây tía tô rửa sạch giã nhỏ hòa tan với nước nóng để uống. Chờ cho đến khi cơ thể ra mồ hôi bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn
  • Cảm cúm, gai rét: Chuẩn bị một rổ nhỏ tía tô, lá sả, lá chanh vừa đủ. Tất cả sau khi sơ chế, rửa sạch thì cho nước vào đun sôi rồi xông cho đến khi nước nguội.

Giảm cân bằng lá cây tía tô

Theo số liệu mà các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra, năng lượng có trong cây tía tô chỉ có 26 calo, thấp hơn rất nhiều so với các loại dây củ khác. Không chỉ vậy, các thành phần: chất xơ, chất khoáng, riboflavin, kali, sắt, vitamin… có trong tía tô còn giúp cung cấp các dưỡng chất cần thiết để bạn giảm cân mà không bị suy nhược cơ thể. Những chất này có tác dụng kích thích tiêu hóa,cải thiện tình trạng đầy bụng, khó tiêu. Các phương pháp giảm cân bằng cây tía tô hiệu quả được các chuyên gia dinh dưỡng giới thiệu cũng rất đa dạng để chị em tham khảo như:

  • Dùng trực tiếp lá tía tô tươi: Chuẩn bị đầy đủ lá tía tô, vài lát gừng, cam thảo. Các nguyên liệu sau khi rửa sạch thì tiến hành cho vào nồi đun với khoản 300ml nước để chia ra uống rải rác trong ngày để đốt mỡ thừa.
  • Phơi khô dùng làm trà tía tô: Phương pháp này rất đơn giản, chỉ cần rửa sạch lá tía tô và phơi khô tự nhiên dưới ánh nắng để làm trà pha uống hằng ngày. Bạn có thể sử dụng phương pháp này để tránh mất thời gian và có thể sử dụng trong một thời gian dài.
  • Chế biến thành bột: Chế biến cây tía tô thành dạng bột cũng là một biện pháp để bạn có thể sử dụng tiện lợi, bảo quản được lâu dài. 
cay-tia-to-3
Giảm cân bằng lá cây tía tô

Cách làm: 

  • Rửa sạch tía tô rồi ngâm với nước để diệt khuẩn rồi để ráo, phơi khô ở nơi sạch sẽ. Lá sẽ khô hẳn sau 3-5 ngày tùy thuộc vào thời tiết. 
  • Tía tô sau khi khô và đủ độ giòn, chúng ta cho vào máy xay nghiền thành bột và bảo quản ở nơi khô ráo thoáng mát để dùng được lâu. 

Mỗi ngày có thể pha 10g bột cây tía tô với 300ml nước nóng để uống.

Hoặc chị em có thể bổ sung lá tía tô tươi thay thế các loại rau củ có lượng calo cao hơn trong bữa ăn hằng ngày để việc giảm cân bằng lá tía tô được thay đổi phong phú, không gây ngán.

Công dụng của cây tía tô với bà bầu

Với bà bầu, việc gặp phải các triệu chứng ốm nghén, khó chịu hoặc bị bệnh cảm là một nỗi lo sợ thường trực. Họ phải cực kỳ cẩn thận trong việc dùng thuốc tây y để điều trị các triệu chứng bệnh hoặc thậm chí phải chịu đựng mà không được uống thuốc vì sợ ảnh hưởng đến thai nhi. Vậy nên, cây tía tô được coi như là thần dược điều trị cảm lạnh và giải cảm an toàn cho cả mẹ và bé.

  • Trong tía tô có chứa tinh dầu, dầu béo và các vitamin, khoáng chất dinh dưỡng giúp tăng sức đề kháng, bổ sung một số dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể phụ nữ khi mang thai.
  • Không chỉ vậy, khi bầu bì, cơ thể phụ nữ sẽ bị thay đổi nội tiết tố gây nên một số vấn đề về da cho chị em như mụn hay nám, tàn nhang. Các bà mẹ thường xuyên bổ sung cây tía tô trong quá trình mang thai sẽ giúp da dẻ mịn màng, khỏe khoắn hơn mà vẫn tốt cho con.
cay-tia-to-4
Cây tía tô là thần dược chữa cảm lạnh và giải cảm an toàn cho mẹ bầu

Các mẹ bầu có thể áp dụng một số bài thuốc từ lá tía tô được nghiên cứu và chỉ ra tốt cho phụ nữ trong quá trình mang thai như:

  • Giảm ốm nghén: nếu nằm trong số hơn 90% chị em gặp phải tình trạng nghén ngẩm khi mang bầu thì bạn có thể áp dụng bài thuốc nam bổ tỳ, an thai từ cây tía tô sau:

Chuẩn bị: 

  • Tía tô, bạch truật, ngải điệp, đương quy, hoài sơn, phục long can: mỗi loại 16g
  • Liên kiều, cẩu tích, phòng sâm, cam thảo liên nhục, sơn trà, đỗ trọng: mỗi loại 12g
  • 3 lát sinh khương và 3 quả táo tàu khô.

Cách thực hiện: cho tất cả các nguyên liệu vào nồi đun sắc với 1 lít nước rồi uống rải rác trong ngày khi nước thuốc còn ấm. Sắc mỗi ngày một thang thuốc với liều lượng như trên để giảm thiểu cảm giác thai nghén.

  • Giảm sưng phù: lấy 1 bó cây tía tô rửa sạch cho vào đun với 1,5 lít nước. Sau khi đun sôi thì cho thêm 1 chút muối hạt trắng rồi tiến hành ngâm chân cho đến khi nước nguội hẳn để đào thải độc tố, thư giãn cơ thể.
  • Làm mịn da: mẹ bầu có thể chuẩn bị 1 nắm lá tía tô rửa sạch rồi đem đi xay nhuyễn để chắt lấy nước cốt. Bạn có thể sử dụng nước cốt của lá tía tô để chấm trực tiếp lên vùng da bị mụn hoặc pha loãng với nước để rửa mặt trực tiếp một cách lành tính, không gây kích ứng mà lại săn chắc cho da.
  • Điều trị cảm: đun kết hợp 1 nắm lá cây tía tô với vỏ quýt và gừng cùng 200ml nước để lấy nước thuốc. Uống ngay hỗn hợp nước thuốc này khi còn nóng rồi trùm chăn để cơ thể tăng nhiệt độ rồi tiết mồ hôi sẽ giảm ngay triệu chứng cảm cúm cho mẹ bầu.

Với các phương pháp trên, bạn chỉ nên áp dụng tối đa trong 2-3 ngày khi các triệu chứng đã được giảm và không nên lạm dụng dùng nhiều.

Cây tía tô chữa bệnh gút

Bệnh gút xuất phát từ chế độ ăn uống thiếu khoa học, bổ sung quá nhiều thức ăn có chứa purin làm tăng nồng độ axit uric trong máu gây nên viêm khớp.

Theo trung tâm nghiên cứu và phát triển cây thuốc dân tộc cổ truyền, lượng lớn tinh dầu có trong cây tía tô có tác dụng ức chế sự hình thành axit uric, kháng viêm, kháng khuẩn, giảm đau và chống giãn mạch.Vậy nên tía tô được cho là một thành phần không thể thiếu trong thành phần bào chế thuốc của tây y cũng như các bài thuốc Đông y để điều trị bệnh gút. 

cay-tia-to-5
Lá tía tô là một bài thuốc chữa Đông Y rất hiệu nghiệm

Bạn cũng có thể tự chủ động điều trị các triệu chứng gút tại nhà với các công thức từ cây tía tô như sau:

  • Đun lấy nước uống trực tiếp: rửa sạch đun sôi lá tía tô với 700ml nước rồi uống khi còn ấm mỗi ngày để giảm các triệu chứng sưng nóng.
  • Đắp lá lên vùng khớp bị tổn thương: giã nát khoảng 7-10 cây tía tô rồi đắp trực tiếp lên vị trí bị gút để kháng viêm và giảm thiểu các cơn đau.
  • Ngâm chân: đun sôi một bó lá tía tô với 1-1,5 lít nước rồi ngâm chân trực tiếp cho đến khi nước nguội để lưu thông khí huyết, để làm dịu đi sự đau tấy ở các khớp xương do bệnh gút gây nên

Lá tía tô chữa ho, cảm lạnh

Cây tía tô được coi là thần dược trong việc điều trị ho và cảm lạnh bởi các bác sĩ Đông y cho rằng lá tía tô có tính ấm, vị cay nhưng không gây nóng trong bởi chúng cũng có chứa nhiều chất xơ. Nếu bị ho do cảm lạnh, bạn có thể áp dụng bài thuốc y học cổ truyền được dân gian áp dụng thường xuyên dưới đây:

cay-tia-to-6
Cây tía tô là thần dược trong việc điều trị ho và cảm lạnh

Chuẩn bị: 

  • Tía tô: 5g 
  • Mận tươi: 3 quả
  • Táo tàu khô: 5 quả
  • Lá trà xanh: 3-5 lá

Cách làm: 

  • Tiến hành giã nhuyễn mận và táo tàu khô rồi nấu để lấy nước. 
  • Sau khi có được hỗn hợp nước mận và táo tàu thì cho cây tía tô và trà xanh vào rồi hãm với nước sôi thành trà. 

Mỗi ngày uống trà này 2-3 lần khi còn ấm cho đến khi giảm thiểu tình trạng ho, cảm lạnh.

Chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi bằng lá tía tô

Cây tía tô được Đông y cho rằng có vị cay, tính ấm, mùi thơm. Lượng tinh dầu có trong tía tô có tác dụng lưu thông khí huyết, hạ sốt, thông mũi và giảm đau vô cùng hữu hiệu. Chúng ta có thể điều trị các triệu chứng cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi bằng cách:

cay-tia-to-7
Chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi bằng lá tía tô

Chuẩn bị: 

  • Cây tía tô: 20g
  • Vỏ cam (hoặc vỏ quýt, vỏ bưởi), hương phụ: 10g
  • Gừng tươi: 3 lát
  • Hành trắng: 1 cây

Cách thực hiện: 

  • Các nguyên liệu đem đi sơ chế và rửa thật sạch
  • Cho tất cả vào ấm rồi sắc lấy nước thuốc uống khi còn ấm để cơ thể ra mồ hôi và thông mũi, giải cảm.

Cây tía tô chữa đau bụng, đầy chướng

Các thành phần Dihydrocumin và Perillaldehyd có trong tinh dầu tía tô có tác dụng tiêu ích, hạ khí mà theo y học cổ truyền có thể điều trị chứng bệnh khí trệ (chướng bụng). Có thể điều trị tình trạng bệnh với cây tía tô như sau:

cay-tia-to-8
Cây tía tô chữa đau bụng, đầy chướng
  • Chuẩn bị một bó tía tô đã rửa sạch
  • Đem tía tô đi xay nhuyễn
  • Lấy một miếng vải sạch vắt hỗn hợp tía tô xay nhuyễn ở trên lấy nước uống trực tiếp

Chia ra uống rải rác 2-3 lần/ngày cho đến khi giảm cảm giác đau chướng bụng, đầy hơi.

Những lưu ý khi sử dụng cây tía tô

Là loại rau ăn có nhiều tác dụng đối với sức khỏe nhưng chúng ta cần lưu ý trước khi điều trị bằng cây tía tô để tránh trường hợp gặp phải tác dụng phụ không mong muốn.

Những lưu ý của chuyên gia khi dùng lá cây tía tô

  • Người có cơ địa bị dị ứng với các thành phần của tía tô không nên sử dụng.
  • Phụ nữ có thai không nên quá lạm dụng, dùng với số lượng lớn trong thời gian dài vì sẽ gây ảnh hưởng đến thai nhi.
  • Người hay ra mồ hôi và bị cảm nóng không nên sử dụng bởi lá cây tía tô có tính ấm, kích thích cơ thể tiết ra mồ hôi.
cay-tia-to-9
Những lưu ý khi sử dụng cây tía tô

Liều lượng sử dụng lá cây tía tô tốt cho sức khỏe

  • Áp dụng một phương pháp điều trị từ cây tía tô quá nhiều lần sẽ khiến da bị kích ứng hoặc nóng trong người
  • Vì là thảo dược tự nhiên nên cần thời gian điều trị lâu dài cũng như chỉ áp dụng hiệu quả nhất đối với trường hợp nhẹ
  • Có thể kiểm tra kích ứng da bằng cách bôi một lượng nhỏ nước tía tô vào vùng da mỏng ngay dưới cổ tay trong 15-20 phút.
  • Kết hợp thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất.